Bài viết đọc cho vui, kiểu vừa nhâm nhi cà phê vừa tháo tung mọi thứ ra xem bên trong có gì, xuống tận con ốc sâu nhất. Đọc xong, hiểu sâu hơn, đánh giá tỉnh hơn, quyết định chắc tay hơn.
Theo một lần mở trang từ đầu tới cuối: DNS, bắt tay TCP, TLS 1.3, HTTP/2, định tuyến IP, khung Ethernet và Wi-Fi, tới tín hiệu vật lý. Mô hình 5 lớp đối chiếu với 7 lớp OSI, đo bằng dig, ping, curl và Python trên chính trang web này.
Một lời gọi hàm mất 0,4 ns, một system call mất 345 ns. Kernel, process, thread và lập lịch, driver và thiết bị, rồi CPU và GPU: hai kiểu thiết kế cho hai kiểu công việc, đo bằng cùng một phép nhân ma trận ở bốn kích thước.
Mỗi chương trình thấy một không gian địa chỉ riêng, malloc chỉ là một lời hứa, và RAM chỉ thật sự bị dùng khi một trang được chạm lần đầu. Stack và heap, trang nhớ, page fault, TLB, vì sao segfault xảy ra, và một list Python thật ra tốn bao nhiêu byte.
Vì sao cùng một vòng lặp chạy nhanh gấp 11 lần khi mảng đã sắp xếp, vì sao đọc một số từ RAM tốn hơn 300 chu kỳ, và vì sao duyệt ma trận theo cột chậm gấp 10 lần theo hàng. Dây chuyền lệnh, đoán nhánh, các tầng cache, đo bằng C và Python.
Điều gì thực sự xảy ra trong con chip khi máy tính 1 + 1? Từ bit, số âm và số thực, tới cổng NAND, bộ cộng tự lắp bằng Python, xung nhịp CPU đo bằng một chuỗi lệnh cộng, và lệnh máy add nằm trong 4 byte.